Akademi Yazıları

Maliyet Yönetimi Nasıl Yapılır?

Etkili maliyet yönetimi üç adıma dayanır: maliyeti etkileyen unsurları doğru planlamak, gerçekleşen değerleri doğru ölçmek ve sapmaları zamanında geri bildirmek. Planlama ve finans tarafını ERP sistemleri, üretim sahasındaki ölçümü ise MES sistemleri yönetir.

Maliyet Yönetimi Nasıl Yapılır?

Maliyet yönetiminin temel kriterleri nelerdir?

Maliyet yönetiminin en önemli kriterleri, maliyeti etkileyen tüm unsurların doğru planlanması, doğru ölçülmesi ve doğru zamanda geri bildirim yapılmasıdır. Etkili bir maliyet yönetimi için işletme şunları yapabilmelidir:

  • Üretim ya da hizmet girdilerini doğru planlamayla tedarik etmek,
  • Kaynaklarını (insan, makine, hammadde, enerji) doğru planlamak,
  • Üretim veya hizmet unsurlarını doğru ölçmek,
  • Oluşan maliyetleri gerçek zamanlı kontrol etmek ve geri bildirim yapmak.

Bu planlama, ölçme ve geri bildirim süreçleri için işletmelerin teknolojiden ve bilgi sistemlerinden daha fazla yararlanması gerekir.

Maliyet yönetiminde ERP ve MES'in rolü nedir?

ERP (Enterprise Resource Planning – Kurumsal Kaynak Planlama) ve MES (Manufacturing Execution System – Üretim Yürütme Sistemi), işletmelerin planlama, ölçme ve geri bildirim süreçlerini yönetmesini sağlayan sistemlerdir.

  • ERP sistemleri sipariş ve taleplere göre kaynakların doğru planlanmasını, ihtiyaçların doğru tespit edilmesini, muhasebe ve finans süreçlerinin sağlıklı yönetilmesini sağlar.
  • MES sistemleri ise saha içindeki üretim ve hizmet süreçlerinin doğru ölçülmesini ve yönetilmesini sağlar.

İki sistemin maliyet hesabında birlikte çalışabilmesi için verinin aralarında doğru akması gerekir. Bu konuyu ERP–MES entegrasyonu ve ISA-95 yazımızda ele aldık.

Direkt ve endirekt maliyet unsurları nelerdir?

Maliyeti etkileyen unsurlar ikiye ayrılır:

  Direkt maliyet unsurları Endirekt maliyet unsurları
Tanım Temel üretim ya da hizmet işlemlerinde doğrudan rol oynayan, etkisi ölçülebilen unsurlar Temel işlemlerde doğrudan rol oynamayan, etkisi doğrudan ölçülemeyen unsurlar
Örnekler Hammadde, enerji, insan ve makine kaynağı kullanımı Genel üretim ve işletme giderleri
Hangi sistemle izlenir? MES ile ölçülür ve kontrol edilir ERP ile kayıt altına alınır

Direkt maliyetler MES ile nasıl kontrol edilir?

Bir ürün ya da hizmet için kullanılması gereken hammadde, tüketilmesi gereken enerji ve kullanılacak insan ve makine kaynakları, işletmenin mühendislik birimlerince önceden belirlenir. Maliyet kontrolü bu belirlenen değerler üzerinden dört adımda yapılır:

  1. Ölç: Gerçek üretim ya da hizmet sürecinde kullanılan kaynaklar doğru ölçülür.
  2. Karşılaştır: Ölçülen değerler planlanan değerlerle karşılaştırılır.
  3. Sapmayı belirle: Sapmalar zamanında tespit edilir.
  4. Geri bildir: Sapmalar doğru birimlere, doğru zamanda iletilir.

Bu adımlar uygulandığında maliyet yönetiminin en önemli aşamalarından biri tamamlanmış olur. Unutulmamalıdır ki ölçülemeyen bir şeyi yönetmek ve kontrol etmek de o ölçüde zordur.

Sahadaki hammadde, enerji, insan ve makine kullanımını ölçmek için CoralReef MES üretim yönetim sistemi gibi bir MES çözümü kullanılabilir.

Endirekt giderler ürünlere nasıl dağıtılır?

Endirekt maliyet unsurlarına ait giderler ERP sisteminde kayıt altına alınmalıdır. Bu giderler daha sonra MES ile ölçülen fiili kaynak kullanımlarına göre ürün ya da hizmetlere paylaştırılır.

Bu noktada MES verisi büyük önem taşır, çünkü endirekt giderlerin dağıtımında dağıtım anahtarı olarak kullanılır. Endirekt giderler de dağıtıldığında ürün ya da hizmetin direkt, endirekt ve toplam maliyeti hesaplanmış olur.

ERP'deki gider kaydı ile MES'teki fiili kullanım verisinin birleşebilmesi, iki sistem arasında güvenilir bir entegrasyon gerektirir. Bunu sağlamak için geliştirdiğimiz araç: IMT ERP Entegrasyon Aracı.

Maliyet azaltmada hangi unsurlara öncelik verilmeli?

Ürün ya da hizmet maliyetini etkileyen unsurların (direkt–endirekt, sabit–değişken) ağırlıkları sektörden sektöre değişir. Bu unsurların ürün ya da hizmete düşen payları doğru ölçülebilirse, maliyeti düşürmek için hangi unsura öncelik verileceği netleşir. İşletme böylece nokta atışı yaparak doğru tedbirlere odaklanabilir.

Diğer Akademi Yazıları